Mazenderani’nin Usûl-i Kâfî şerhinden: Muhammedi Nur, Ruh, Akıl, Kalem ve Ruh rivayetleri hakkında

El-Mâzenderânî[i], Usûl-i Kâfî şerhinde ilk yaratılışın Asli-Kozmik Su, Muhammedî Nur, Muhammedî Ruh, Kalem veya Akıl olduğunu belirten çeşitli rivayetler hakkında yaptığı açıklamada şöyle der:

"Bu rivayetler arasında bir çelişki yoktur; zira bu üçü (Nur, Ruh ve Akıl) zat itibarıyla bir ve aynıdır, yalnızca yönleri-özellikleri (haysiyetleri) bakımından farklılık gösterirler. Nitekim ilk yaratılan bu varlık; kendi zatında zâhir olması, diğer varlıkların varoluşunu ortaya çıkarması ve kemalâtın İlk İlke-Köken'den (Mebde-i Evvel) onlara akmasına (feyzine) vasıta olması itibarıyla Nur (Nûr) olarak adlandırılır.

Diri (hayy) olması ve var olan her şeyin onun aracılığıyla hayat bulması itibarıyla Ruh (Rûh) olarak adlandırılır.

Kendisini, kendi sıfatlarını ve diğer tüm varlıkların mahiyetlerini (özlerini) ve sıfatlarını idrak etmesi itibarıyla Akıl (Akl) olarak adlandırılır.

Ancak bu rivayetler, “Allah'ın ilk yarattığı şey Kalem'dir” şeklindeki haberle çelişiyor gibi görünebilir. Buna cevaben denilebilir ki; ilimlerin ve yaratılmış tüm şeylerin nakışları (suretleri) Levh-i Mahfuz'a onun aracılığıyla işlendiği için, Kalem de yine aynı hakikati ifade eder. Bu açıdan bakıldığında ona Kalem (el-Kalem) adı verilmiştir.

Dolayısıyla tüm bu rivayetlerdeki mana bir ve aynıdır, yalnızca ifadeler farklıdır. Bu yorum, Meâricü'n-Nübüvve ve Şevâhidü'n-Nübüvve adlı eserlerde de zikredilmektedir."

– Şerh-i Usûl-i Kâfî, Molla Sâlih el-Mâzenderânî, 12. cilt, s. 11–12.

Çeviri: Medya Şafak